Τρίτη, 27 Μαΐου 2008

Συγκομιδή και επεξεργασία βοτάνων

Συγκομιδή και επεξεργασία βοτάνων

Μερικά βότανα μπορούν να συλλεχθούν ολόκληρο το χρόνο, αλλά τα περισσότερα έχουν διαφορετική εποχή ανάπτυξης και συγκομιδής και πρέπει είτε να καταναλώνονται αμέσως είτε να υποβάλλονται σε σωστή επεξεργασία συντήρησης για να χρησιμοποιηθούν αργότερα. Τα βότανα όπως όλα τα φυτά, τα λαχανικά και τα φρούτα, απαιτούν γρήγορη επεξεργασία για να μην χάσουν τα θρεπτικά συστατικά, τις βιταμίνες και τη θεραπευτική τους ιδιότητά.
Μαζέψτε τα καλύτερα υγιή φυτά, που δεν έχουν προσβληθεί από ασθένειες ή βλαβερά έντομα και βρίσκονται μακριά από μολυσμένο περιβάλλον και περιοχές όπου έχει γίνει ράντισμα για την προστασία καλλιεργειών. Δεν είναι τυχαίο ότι οι άδειες για βιολογικά φυτικά τρόφιμα δίνονται όταν η καλλιέργεια είναι μακριά από κεντρικές αρτηρίες δρόμων. Τα φυτά και ακόμα περισσότερο τα βότανα, επηρεάζονται από τις περιβαλλοντολογικές συνθήκες που υπάρχουν σε κάθε περιοχή και αν είναι μολυσμένες, τα συστατικά τους μπορούν να αλλοιωθούν και να περιέχουν επικίνδυνα χημικά στοιχεία για τον άνθρωπο. Χάνουν έτσι την θεραπευτική τους ιδιότητα.

ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΑΥΤΟΦΥΩΝ ΒΟΤΑΝΩΝ
Τα καλύτερα βότανα είναι αυτά που είναι αυτοφυή, γιατί τα ενεργά συστατικά τους βρίσκονται σε υψηλότερες συγκεντρώσεις. Τα βότανα διαλέγουν το έδαφος που τους ταιριάζει για την ανάπτυξή τους και προτιμούν συγκεκριμένα μικροκλίματα. Εξάλλου σε όσο πιο δύσκολες και αντίξοες συνθήκες επιβιώνουν, αυτό τα κάνει πιο ανθεκτικά και τα αναγκάζει να βελτιώσουν το δικό τους σύστημα επιβίωσης προσφέροντάς μας έτσι ότι καλύτερο μπορούν να παράγουν.

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ
Η παρατηρητικότητα και η μνήμη είναι απαραίτητα για να αναγνωρίζουμε τα αυτοφυή βότανα. Χρησιμοποιήστε έναν βιβλίο αν είστε αρχάριοι, που έχει φωτογραφίες και οδηγίες για τις περιοχές όπου αναπτύσσονται τα φυτά που σας ενδιαφέρουν. Πολλά φυτά μοιάζουν μεταξύ τους εξωτερικά και για αυτό αν δεν μπορείτε να αναγνωρίσετε ένα φυτό, μην το συλλέξετε, γιατί μια λάθος αναγνώριση μπορεί να καταλήξει σε δηλητηρίαση. Όταν τα φυτά βρίσκονται στο στάδιο της ανθοφορίας τους είναι πιο εύκολη η αναγνώρισή τους. Μη συλλέγετε ποτέ περισσότερα από όσα χρειάζεστε για δική σας χρήση και κυρίως ποτέ όλα τα βότανα από μια και μόνο περιοχή, γιατί θα καταστεί δύσκολη η αναπαραγωγή και η επιβίωσή τους. Ελέγχεται αν το φυτό βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης και την περίοδο που είναι κατάλληλη για συλλογή.
Για τη συλλογή και μεταφορά τους, χρησιμοποιήστε ένα μεγάλο καλάθι ή σακί από φυτικές ίνες για να μην στραπατσάρετε τα φυτά. Να τα κόβετε χρησιμοποιώντας πάντοτε ένα καλό μαχαίρι ή ψαλίδα, για να ελαχιστοποιείται η ζημιά που κάνετε στο φυτό. Να φοράτε προστατευτικά γάντια και ρούχα γιατί στην εξοχή υπάρχουν πολλά φυτά που έχουν αγκάθια και κάνουν δύσκολη την εξερεύνησή σας και την συγκομιδή τους.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΒΟΤΑΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΗΠΟ ΣΑΣ
Τα βότανα που καλλιεργούνται στο κήπο μας, κάνουν την συγκομιδή τους ευκολότερη και γρηγορότερη. Με την ανάλογη φροντίδα και καλλιέργειά μπορούμε να έχουμε κοντά μας διάφορα βότανα έτοιμα για χρήση. Πρέπει να γνωρίζεται βέβαια ότι δεν μπορούμε να καλλιεργήσουμε όλα τα βότανα στην περιοχή μας, γιατί κάποια χρειάζονται ειδικού τύπου έδαφος ή μικροκλίματος, για να πάρουν τα κατάλληλα στοιχεία και να τα μετατρέψουν σε ενεργά φαρμακευτικά συστατικά. Παρότι δηλαδή μπορούν να αναπτυχτούν και στην περιοχή μας δεν σημαίνει ότι θα έχουν τις ίδιες φαρμακευτικές ιδιότητες των αυτοφυών βοτάνων. Άλλη βασική αρχή είναι να μην χρησιμοποιείτε ποτέ χημικά λιπάσματα ή φάρμακα, στην καλλιέργεια των βοτάνων στον κήπο σας.

ΠΟΤΕ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ
Να μαζεύετε τα φυτά, μετά την εξάτμισή της πρωινής υγρασίας, όταν είναι στεγνά και καλύτερα τις απογευματινές ώρες. Πρέπει να συλλέγεται το φυτό με σωστές καιρικές συνθήκες (όχι μετά από βροχή) και όταν είναι σε πλήρη ωριμότητα, για να έχει υψηλή περιεκτικότητα σε ενεργά συστατικά. Συνήθως η καλύτερη εποχή για τη συγκομιδή είναι η άνοιξη ή το καλοκαίρι. Τα φύλλα θα πρέπει να συλλέγονται όταν βγαίνουν τα νέα, δηλαδή την άνοιξη ή το καλοκαίρι, τα άνθη όταν αρχίζουν να ανοίγουν τα μπουμπούκια τους, ενώ οι καρποί μόλις ωριμάσουν όχι όμως παραγινομένοι , οι δε ρίζες το φθινόπωρο, που το φυτό θα έχει συγκεντρώσει τα περισσότερα στοιχεία από το έδαφος. Θα πρέπει να ξέρετε από πριν πια μέρη των φυτών να συλλέγετε, γιατί ανάλογα το φυτό συλλέγουμε και τα ανάλογα μέρη τους, δηλαδή σε άλλα τα φύλλα και σε άλλα τα άνθη, τους σπόρους, η τη ρίζα τους. Διαφορετικά μέρη του ίδιου φυτού, έχουν εντελώς διαφορετική δράση και χρήση.

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ
Όταν συλλέγετε τα βότανα θα πρέπει να τα επεξεργαστείτε αμέσως μετά τη συγκομιδή και να τα αποθηκεύεστε κατάλληλα. Τα ευαίσθητα άνθη και φύλλα, χαλάνε πολύ γρήγορα και ταυτόχρονα επηρεάζονται τα ενεργά συστατικά τους. Κυρίως δε τα αρωματικά βότανα, γιατί το άρωμα τους διαφεύγει στην ατμόσφαιρα και μπορούν να χάσουν τα πολύτιμα αιθέρια έλαια τους σε λίγες ώρες. Τα φύλλα που χρησιμοποιούνται σε σαλάτες και στη μαγειρική, είναι καλύτερα να καταναλώνονται αμέσως ή να αποθηκευτούν για λίγες μόνο μέρες σε μια πλαστική σακούλα κλεισμένη καλά εντός ψυγείου. Η αποξήρανση τους για αποθήκευση πρέπει να γίνεται σε έναν θερμό, ξηρό, σκοτεινό και καλά αεριζόμενο χώρο, χωρίς υγρασία και ποτέ κατευθείαν στον ήλιο γιατί το φως και οι υψηλές θερμοκρασίες, καταστρέφουν τα πολύτιμα συστατικά τους. Ένα καλά αεριζόμενο ντουλάπι ή ένα σκιερό μέρος στην βεράντα σας, είναι ο ιδεώδης χώρος ξήρανσης. Οι θερμοκρασίες ξήρανσης θα πρέπει να είναι ανάμεσα στους 20-30 βαθμούς Κελσίου. Δέστε ελαφρά μέχρι δέκα κλωνάρια μεταξύ τους, για να μπορεί ο αέρας να κυκλοφορεί άνετα ανάμεσα τους. Τα ξηραμένα βότανα μπορούν να αποθηκευθούν για πολλούς μήνες σε σκουρόχρωμα γυάλινα βάζα ή σε χαρτοσακούλες σκούρου χρώματος. Αποφύγετε τα μεταλλικά και πλαστικά δοχεία γιατί μπορούν να αλλοιώσουν τα βότανα. Αν φυλάσσονται σε δροσερό μέρος, τα βότανα μπορούν να αντέξουν μέχρι και 12 μήνες μετά τη συγκομιδή τους.

Πηγή: Βοτανοθεραπεία-Μεγάλη εγκυκλοπαίδεια θεραπευτικών φυτών/Andrew Chevallier

Διαβάστε ακόμη:Σωστή παρασκευή ιατρικών από βότανα

3 σχόλια :

Ανώνυμος είπε...

Διάβασω το blog σας μήνες τώρα,καθώς προσπαθώ να εντάξω στην καθημερινότητα μου κάποιες βασικές αρχές φυσικής ζωής. Ένα από τα χόμπυ μου είναι η παρασκευή φυτικών λαδιών με βότανα και η χρήση αυτών για παρασκεύη κεραλοιφών. Αναζητώ το σύμφυτο ή στεκούλι είτε στη φύση ή ως έτοιμο φυτό (σε κάποιο φυτώριο) ή ως σπόρο για να το φυτέψω στον κήπο μου. Οι πρόσπάθειες ανεύρεσης του βοτάνου στην Πάρνηθα ή σε κάποιο φυτώριο της Αθήνας ήταν άκαρπες. Μήπως θα μπορούσατε να με βοηθήσετε; Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων.

Θεόδωρος είπε...

Φίλε μου είναι δύσκολο να βρεις αυτοφυές είτε σε μαγαζιά το σύμφυτο στην Ελλάδα. Εγώ αναγκάστηκα και το παράγγειλα ‘όπως και τους περισσότερους σπόρους βοτάνων από εδώ http://www.horizonherbs.com/
Φέτος κράτησα φυσικά σπόρους σύμφυτου για πολλαπλασιασμό του, βασικά για αυτό το λόγο δεν παρήγγειλλα τη ρώσικη ποικιλία του γιατί δεν βγάζει σπόρους .
Αν δεν μπορείς να το παραγγέλλεις από έξω μακάρι να μπορούσα να σε βοηθήσω. Όμως καταλαβαίνεις αν στείλω σε κάποιον, θα αρχίσουν να ζητάνε και άλλοι και μετά σε ποιόν να πρωτοστείλω.
Σκεφτόμουν σαν ιδέα να δημιουργήσω από το blog ένα μικρό δίκτυο ανταλλαγής σπόρων μεταξύ χρηστών, στην αρχή ίσως σε τοπικό επίπεδο.
Ακόμα δεν το έχω αποφασίσει γιατί σίγουρα χρειάζεται χρόνος και ταυτόχρονα συνεργασία από σωστά και υπεύθυνα άτομα. Δεν ξέρω κατά πόσο μπορεί να δουλέψει. Ίσως αν δω ενδιαφέρον και βοήθεια να το κάνω. Όποιος ενδιαφέρεται ας γράψει την άποψή του και βλέπουμε…

Vivi Xalkida είπε...

καλησπέρα σε όλους! Κατ'αρχάς θα ήθελα να πώ πως βρήκα την σελίδα σας υπέροχη και άξια συγχαρητηρίων! Εδώ και καιρό διαβάζω όσο περισσότερα μπορώ για τα βότανα τα λουλούδια και τισ ιδιότητες τους και έχς μπεί σε μεγάλο πειρασμό να φτιάξω και μόνη μου φυτικά έλαια αλλά δυστυχώς δεν γνωρίζω τον ακριβές τρόπο... Θα ήμουν πανευτυχής αν κατάφερνα να έφτιαχνα έλαιο άγριας τριανταφυλλιάς, που τυχαίνει να εχω στον κήπο μου!Βέβαια ακόμη δεν έχει τους πολυπόθητους καρπούς τη; λόγω εποχής...Και έλαιο νυχτολούλουδου! Θα σας ήμουν άπειρα υπόχρεη αν μπορούσατε να με κατατοπίσετε! "Βιβη"